«ШЫМКЕНТМАЙ» АҚ МЫСАЛЫНДА ҚЫШҚЫЛДЫҚ САНЫ КӨРСЕТКІШІ БОЙЫНША МАҚТА МАЙЫН ӨНДІРУДІҢ ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ПРОЦЕСІН СТАТИСТИКАЛЫҚ МОДЕЛЬДЕУ ЖӘНЕ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫН БАҒАЛАУ
Авторлар
-
А.Е. Отуншиева
Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан
-
С.А. Болегенова
Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан
-
С.С. Ветохин
Беларусь мемлекеттік технологиялық университеті, Минск, Беларусь Республикасы
-
А.Н. Никитенко
Беларусь мемлекеттік технологиялық университеті, Минск, Беларусь Республикасы
-
Ж.К. Шортанбаева
Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан
DOI:
https://doi.org/10.55956/Тірек сөздер:
мақта майы, қышқыл саны, статистикалық бақылау, бақылау карталары, процесс тұрақтылығы, SCADA, сапаны басқаруАңдатпа
Бұл мақалада «Шымкентмай» АҚ кәсіпорнында мақта майын өндірудің технологиялық процесінің тұрақтылығын бағалау үшін жүргізілген статистикалық модельдеу нәтижелері берілген. Зерттеудің негізгі объектісі ретінде өсімдік майының сапасы мен сақтау мерзіміне тікелей әсер ететін негізгі параметр болып табылатын қышқылдық сан көрсеткіші таңдалды. Процесс тұрақтылығы Шухарт бақылау карталары арқылы бақыланды. Сонымен қатар, процесс мүмкіндіктерінің Cp және Cpk индекстері есептелді және нақты өндіріс деректерімен салыстырылды. Алынған нәтижелер негізінде өндірістің әртүрлі кезеңдеріндегі (сығу, сүзу, вакуумда кептіру) ауытқу дәрежесі мен сипаты анықталды, бұл жеке режимдердің сапа тұрақтылығына әсерін анықтауға мүмкіндік берді. Статистикалық бақылау әдістерін енгізу процестің тұрақтылығын арттыруға, өнім сапасының тұрақтылығы мен ұлттық (ҚР СТ) және халықаралық (ISO 660) стандарттардың талаптарына сәйкестігін қамтамасыз етуге мүмкіндік берді. 0,30-0,32 мг КОН/г диапазонындағы қышқылдың орташа саны өнімнің нормативтік талаптарға сәйкестігін растады. Мақалада сонымен қатар технологиялық процесті оңтайландыру бойынша нақты ұсыныстар берілген: шикізаттың сапасын бақылау, температуралық жағдайларды тұрақтандыру, персоналдың біліктілігін жоғарлату. Бұл шаралар өнімнің сенімділігі мен қауіпсіздігін арттыруға, сондай-ақ тұтынушылардың сенімін нығайтуға бағытталған.
